Կյանքի 16-րդ գարունն էր:Փթթել էր ներսում բնակություն հաստատած երկճյուղ ծառն`իր հասած մրգերով ու համեղ պտուղներով:Սերեր էին պտտվում ուղեղում`մեկը մեկից հասուն,նորընտիր,լիքը:Ջերմատու արևը շարունակում էր կատարել իր`գրեթե դատապարտման հասած առաքչի պաշտոնը.անվերջ տաք շողեր արձակել ամեն ուր,ամենքին,ամեն տեղ.գարու՛ն էր:
Ու երբ ընկերները հոգ կտանեին բոլորի մասին անխտիր,այդ թվում`իր,նա մանկան նման կկատաղեր ավելորդ հոգատարությունից ու կկարոտեր անմիտ անհանգստություններին:Երբեմն էլ,առանց մի վայրկյան անգամ պատճառաբանելու,կգազազեր արևի`բոլորին բաշխած անխնա ջերմությունից.չարացած էր:
Հորը մտքում միշտ արև էր ասում:Մտքում,բայց թաքուն.չէ՞ որ երբեմն-երբեմն մտքերն էլ,խոսքից անպոչ գդալի նման առաջ ընկնելով,բարձրաձայնվում են:
Մարդիկ,առարկաներին անուններ տալով,ոչ թե տալիս են բուն առարկայի անունը,այլ ստեղծում բարենպաստ պայմաններ այդ անվանակոչված առարկաներն իրականություն դարձնելու համար:
Հորը միշտ արևացնում էր`ամեն վայրկյան ջերմություն փափագելով:
-Ի՞նչ ա,այ շան լակոտ,էլի կախե՞լ ես մռութներդ,էլի մռթե՞լ ես(մռթելն էլ հատուկ շինված էր Միքայելի նման տղաների համար.Միքայելն,իրականում,մռթել չգիտեր):
-Չէ,պա,հասկանու՞մ ես,ուղղակի,ծանր ու լարված օր եմ ունեցել:Ինձ կներեք,ձեզ ուրախություն չեմ կարողանում պարգևել:
-Էլի սկսել ա փիլիսոփայել:Փաստորեն մեր տանը հանճար է ապրում,իսկ մենք էշի ականջում քնած ենք:Բրավո,Մաեստրո Միքայել,չէ,չէ,Միքելանջելո,իսկ եթե Դավի՞թ:Ես անպայման ձեր ներկայացմանը կգամ ու մի ծափ կբաշխեմ ձեզ:Իսկ դուք մուրացկանի նման կխլեք իմ ձեռքից ձեզ բաժին հասած քրջոտ թիքեն:
-Է՜հ,եթե մի քիչ ներս ունենայիր շատ դրսերի փոխարեն:
-Ձե՛նդ,շան քած:Սկսել ա ինձ ուղղություններ ցույց տալ.մի սրան տեսեք:Եղբորիցդ հետո չպետք ա լույս աշխարհ գայիր,քո տեղը պետք ա Մարին լիներ,ու վերջ!
-Չբերեիք,ձեր ցանկություններում մի քիչ զուսպ գտնվեիք,զգուշավոր:
-Դու վիժվածքից էլ ահավոր ես:
-Բերել եք լույս աշխարհ,ուրեմն բարի եղեք,գոնե,շան լափը չթափել գլխիս`ձեր տված կյանքի դիմաց.ես ամեն վայրկյան կյանքիս համար կյանքովս եմ վճարում:
-Մի՜ քիչ դանդաղ,հիմա կլացեմ:Մեր ժամանակներում ուրիշ էր,մեր ժամանակներում հակաճառել չկար,էրեխեն սկի ամաչում էր հոր երեսին նայեր:
-Ափսո՜ս պապս չկա,ափսոս պապիս չեմ տեսել:Էնքան կուզեի տեսնել իրան հոր կարգավիճակում,իսկ քեզ`որդու:
-Ու շատ լավ ա,որ չես հասցրել պապիդ տեսնել.շատ կամաչեիր:
-Ավելի լավ:Գոնե մեկի օրինակով մարդ կդառնայի:
-Տո այ մունդրիկ շան որդի,էդ օրինակներն էլ էն անօգուտ քո նմանի համար.դու անուղղելի վիժվածք ես:
-Ես ՀԱՆՃԱՐ եմ,միայն թե դուք չեք ուզում ԸՆԴՈՒՆԵԼ ինձ հանճարի կարգավիճակով:
...
Արցունքները կոկորդում զսպելով`դուրս եկավ սենյակից,ու մի լավ լիքը ներշնչվելով`կրծքավանդակում մաքուր օդի պաշար հավաքեց,որ կարողանա դիմակայել հաջորդ փորձություններին:
Գնաց ու նստեց բակի կանաչ,չոր ու կոպտացած նստարանին,այն նստարանին,որ թախծել էր Միքայելի հետ,թացացել Միքայել հետ ու երգել հին ու մաշված օրերի մասին:Նստարանի`արդեն հավերժ անտոմս ուղևոր դարձած Սոնան իրեն էր սպասում:
-Սոոոն,ես քեզ էի ուզում:Գիտեմ`միշտ էստեղ ես կոպտացնում սիրուն ոտքերդ,բայց հենց էսօր ուզեցի քեզ գտած համարել:
-Չէ՜,որ վիճակդ լուրջ ա,էդ հաստատ:Հիմա ի՞նչ ա եղել:Էլի հորդ հետ շարքային լեզվակռիվ:Եթե ժխտես,մաղարիչ ունես,բայց էլի էդ դեպքն ա,փու՜ֆ:
-Բոլորիդ համար արդեն հերթական են դարձել հորս հետ լեզվակռիվները,իսկ ես ամեն անգամ էլ ավելի ուժգին ու ջանասիրաբար եմ վերցնում նրանից տականք լինելու շնորհը:
-Դու մինչև հայրդ էլ էիր տականք:
-Շնորհակալ եմ,Սոն,ապրես:
-Լավ,դե մի մռթի:
-Էլի էդ մռթի՞ն,ես չեմ մռթում,Սոնա:
...
Միքայելի համար Սոնայի`երկթերթ շուրթերից արձակված <<մթռին>> հավասար էր բազմաթույր համբույրների,իսկ ինքն այնքան սխալ էր,գրեթե անգրագետ:
Հիմա դուք կհարցնեք`միթե՞ նրա համար,ավելի շուտ`ինչու՞ ինքը կավից կերտեց մի շինվածք`Սոնա:Այո,և որովհետև ուրիշ մարդկանց դեպքերն ու դեմքերը տեսնելու պետքը չկար:Նրա`տանից դուրս գալն,ի տարբերություն իր մյուս հասակակիցների,չէր ուղեկցվում դպրոց գնալու ճանապարհով.նա գնում էր կանաչ նստարանի քովը`ոտքեր մաշացնելու:
Ախ այդ Սոնան,որն իր համար ավելին էր,քան սերը և պակաս,քան զգացմունքները:Սոնայանման էին օրերը,անՍոնա գիշերներն ու Սոնայածին առավոտները:
-Չէ,ես իրավունք չունեմ օդերին պատեհ-անպատեհ բաշխելու մտքերս:Եթե ինձ համար փայտը,փայտեցվածը,կոպիտը դուր են գալիս,ուրեմն թուղթն էլ դուր կգա.չէ՞ որ նա էլ ինչ-որ ժամանակ փայտ է եղել:
Ու հիմա`շատ տարիներ անց,երբ ռեֆլեքսորեն հետադարձ հայացք է գցում շատ հեռո հեռուներ,անիծում է այդ օրը`հուլիսի 23-ը`մատների թանաքոտման ու միջնամատի կոշտացման օրը:Նա անկանգ կերպով հիշում է ամեն վայրկյան`կապված այդ օրվան.Սոնայի`ես ամեն անգամ կգամ կոշտանալու,մենակ թե դու գրի:
Սոնան մուսան էր,Միքայելը փոշմանում էր.տխուր օրերի ուղեկիցն էր դարձրել նրան,գունավոր ակնոցները նետել էր բարձրությունից`ի հակառակ հրամցնելով արդեն ՄՈԴԱՅԻԿ սև-սպիտակը:
Ախ այս գազազած ու անսանձ մտքերը...
Ու մեկ էլ հայրը...
Հայր,որը,բացի քածերից,լակոտներից,պոռնիկներից խոսելուց,Միքայել էր տեսել,Միքայել էր նվիրել.երևի միակ առիթը,որ Աստված ներեց բազմաթիվ առիթների մեջ:
-Որդիս անառակ էր,բայց չվերադարձավ:
...
Կանաչ նստարանին նստած`վերջացրեց հանճարեղ գրքի վերջին հատվածը.
-Շնորհակալ եմ,արև՛,ինձ նախատելու.դրսերում քարշ տալու,անառակ դարձնելու ու չՀԵՐՈՒԹՅԱՆ համար:Շնորհակալ եմ,որ հիմա առիթ եմ ունեցել ապականված վիճակով,մեղքերով փարված գիրք գրել ու քեզ նվիրել,որ արևի նման ջերմություն բաշխես,բայց ոչ անխնա ու անմտացածին:
...ՀԱՆՃԱՐ ԵՄ...
Երեխա,ով ծննդատանը կորցրեց ձեռքին կապված դեղնադարչնագույն կտորը.անձեռակե՜րտ:
...
Որբ,ընկեցիկ,անմակագիր,բայց ՄԻՔԱՅԵԼ...!
